Sultanın Devletinden Devletin Sultanına Osmanlı Tarih Sürecinde Egemen ve iktidarın Dönüşümü

Teslimiyetin hürriyeti ile dünyada varlığının devamı için egemen olgusunu tasavvur ve inşa ederek hayat yolculuğuna çıkan insan, haklının hakkını alması esasına dayalı bir adaletin emrediciliği karşısında bu tasavvurdan kaynaklanan bütün görevlerin nefsani yücelikten öte bir vebal yüklediğini bilerek hareket etmek zorunda kalmıştır. Teslimiyet sonrası hayat tasavvuru, egemen açısından bir toplumda sosyal olan ile siyasal olanı ayırt ettiği takdirde güzel bir hayatın müjdecisi de olabilir. Buna misal olarak sosyal açıdan nasıl bir paylaşma, dayanışma ve yardımlaşma öngörülebileceği ve uygulama gerçekliği kazanabileceği netleşir. “Siyasal açıdan kim yönetmeli?”, “Ne şekilde yönetmeli?” soruları da cevabını bulduğunda temel konular halledilmiş demektir. Buna misal olarak ise Osmanlı Devleti’ni ele alırsak, bu soruların cevabının kaba hatlarıyla o günün şartlarına göre Osmanlı’da “Adalet Dairesi Teorisi” ile güzel bir şekilde çözüme kavuştuğu söylenebilir. Bu çalışma, siyasi egemen açısından “Mülk-ü Şahane”den “Mülk-ü Millet”e doğru yönelişin tarihi evrelerini analiz etme çabasına dayanmaktadır.