Osmanlı Arabistani'nda Kıyam ve Tenkil Vehhabi-Suûdiler (1744-1819)

Vehhabi-Suûdi kıyamı, çoğu anlatıda “çöl fanatizmi”nin bir yansıması ya da “İslami fundamentalizm”in erken bir örneği olarak sunulur. Bu kitap ise ilk elden kaynaklar ve geniş bir literatür ışığında bu basmakalıp ifadeleri aşarak 18. yüzyıl Osmanlı Arabistanı’nı merkez-çevre ilişkileri, kabile sosyolojisi ve dinî söylemin dönüşümü ekseninde yeniden ele alıyor. “Merkezî otoritenin zayıflaması”, “merkeze başkaldırı” gibi yaygın kabullerin ötesine geçerek meşruiyetin yeniden tanımlandığı çok boyutlu bir güç mücadelesini analiz ediyor. Diğer Selefi-ihyacı akımlarla yapılan karşılaştırmalar sayesinde Vehhabi-Suûdi hareketini daha geniş bir entelektüel bağlama yerleştiriyor. Güçlenen hanedan ile dinî söylem arasındaki simbiyotik ilişkiyi çözümleyen ve Arabistan’ın Suûdileşmesi sürecine ışık tutan Osmanlı Arabistanı’nda Kıyam ve Tenkil, din-iktidar-toplum ilişkilerini anlamak isteyenler için önemli bir başvuru kaynağı.