Maturidi Örneğinde Din, Şeriat, Siyaset

İmâm Mâtürîdî, son yüzyılda İslam düşüncesi üzerine yapılan çalışmalarda en çok tartışılan isimlerden biri olmuştur. Onun din ile şeriat arasında bir ayrım yaptığı, bu ayrımın Kur’an’da açıkça belirlenen bazı hükümlerin “ictihadla nesih” anlayışı çerçevesinde değiştirilebileceğine imkân tanıdığı ileri sürülmüştür. Benzer biçimde, Mâtürîdî’nin din ile siyaset ilişkisine yaklaşımının, düşünce dünyasında laikliğe kapı aralayan bir zemin oluşturduğu; hatta çağdaş dönemde laiklik ile İslam’ın bağdaştırılabileceğini savunan bazı Müslüman aydınları etkilediği iddia edilmiştir. Bu eser, söz konusu iddiaları merkeze alarak Mâtürîdî’nin din-şeriat ilişkisini, ictihadla nesih ve icmâ ile nesih anlayışlarını, ayrıca din-siyaset ilişkisine dair yaklaşımını bütüncül bir biçimde ele almaktadır. Çalışmada, Mâtürîdî’nin İslam düşünce geleneği içindeki konumu yeniden değerlendirilmekte; onun bu meselelerdeki yaklaşımının Kur’an’da belirlenen hükümlerin değiştirilebilirliğine imkân verip vermediği ve laikliğe teorik bir zemin sunup sunmadığı ilmî bir çerçevede tartışılmaktadır.