Klasik Dönem Eşʻarî Kelamında İstidlal Bi'ş-Şahid Ale'l-Gaib Yöntemi

Bu çalışma, kelâm düşüncesinin temel yöntemlerinden biri olan istidlâl bi’ş-şâhid ale’l-gâib yöntemini, klasik dönem Eş‘arî kelâmı özelinde ele almaktadır. Kelâmın akideyi temellendirme ve dinî inançları savunma amacına hizmet eden bu yöntem, bilinen olgulardan hareketle bilinmeyen alanlara ilişkin bilgi ve yargılara ulaşmayı mümkün kılan epistemolojik ve ontolojik bir çerçeve sunar. Ebu’l-Hasan el-Eş‘arî ile başlayıp Gazzâlî ile sona eren klasik dönemde yöntemin nasıl teorik olarak temellendirildiği ve kelâmî tartışmalarda nasıl uygulandığı, dönemin önde gelen Eş‘arî kelâmcılarının eserleri üzerinden bütüncül bir yaklaşımla incelenmektedir. Çalışma, yöntemin kavramsal dayanaklarını, farklı kullanım biçimlerini ve bu yönteme yöneltilen eleştirileri analiz ederek Eş‘arî kelâmının düşünsel yapısını daha iyi kavramaya katkı sunmayı amaçlamaktadır. Kelâm tarihi, İslâm düşüncesi ve yöntem tartışmalarıyla ilgilenen araştırmacılar için önemli bir başvuru kaynağı niteliğindedir.