İmam Gazali - Kalp Hastalıkları Seti (4 Kitap Set)

1-Kibir ve Gururun Kötülenmesi Bil ki, kibir, açık ve gizli olarak ikiye ayrılır. Gizli kibir; nefiste bulunan bir ahlaktan ibarettir. Açık kibir ise; uzuvlardan sadır olan amellerdir. Gizli ahlaka kibir ismini vermek daha uygundur. Uzuvlardan sadır olan ameller ise, gizli ahlakın meyveleridir. Kibir ahlakı o amelleri gerektirir. Dolayısıyla kibir, azalarda görüldüğü zaman 'kibirlendi' denilir. Azalarda görülmediği zaman ise, 'nefsinde kibir vardır' denilir. Dolayısıyla asıl olan nefisteki ahlaktır. Buda nefsini, kendisine karşı büyüklendiği kimseden üstün görmeye meyledip yönelmesidir. Zira kibir, kendisine karşı kibir taslananı ve kibirlendiği hususu doğurur.2-Kalp Hastalıkları (İnsanı Helak Eden Hususlar) Nitekim Allahu Teâlâ şöyle buyurur: "Kalplerinde maraz vardır."(Bakara: 10)Yine Allahu Teâlâ şöyle buyurur: "Çünkü o gün ne mal, ne evlât fayda verir. Ancak Allah'a ortak koşmamış ve kuşkudan pâklanmış bir kalb ile gelenler kurtulur." (Şuarâ: 88-89)Evet, o gün Allah'a tam teslim olarak selâmet bulup İslâm olmuş bir kalple gelenler fayda bulurlar. Hasta olan beden nasıl cihanda ölüme yaklaşmışsa, hasta olan kalp de manevî ve ebedî ölüme yaklaşmıştır. Nitekim hastada sağlığına kavuşma umudu yoktur. Meğer nefsinin isteğinin aksine hekim tavsiyesiyle ilâçlar kullanarak içe. Bunun gibi gönlün de hastalığına çare yoktur. Evvelâ nefsin isteğine, şeriat sahibinin sözüyle muhalefet etmelidir. O şeriat sahibi halkın gönüllerinin hekimidir.Sözün kısası, beden ilâcının ve gönül ilâcının tedavisinin yolu birdir, aynı yoldur. Bu tıpkı, sıcaklığı soğukluğun, soğukluğu da sıcaklığın koğduğu gibidir. Şu kimsede ki, kibir, gurur, kendini beğenme üstünse, zoru zoruna da olsa alçak gönüllü olmak ona şifa verir.3-Cimrilik ve Mal Sevgisi (Kitabu'l-Buhli ve Hubbi'l-Mal) Ey iman edenler! Mallarınız ve çocuklarınız sizi Allah'ı anmaktan alıkoymasın. Kim bunu yaparsa işte onlar ziyana uğrayanlardır."(Münafikun 9)"Doğrusu mallarınız ve çocuklarınız sizin için bir imtihandır. Büyük mükâfat ise Allah'ın yanındadır."(Teğabun 15)Allah Rasulü (sav) şöyle buyurmaktadır : "Suyun baklayı bitirdiği gibi, mal ve şeref sevgisi kalpte nifakı bitirir.""Bir koyun sürüsünün içine salıverilmiş iki aç kurdun o sürüye verdiği zarar, mala ve mevkiye düşkün bir adamın dinine verdiği zarardan daha büyük değildir.""Servet çoğaltanlar helâk oldu. Ancak, Allah'ın fakir kullarına verip, bu servet ile hayır amel işleyenler müstesna. Ne yazık ki, bu gibiler de azdır."4-Dünyanın Kötülenmesi (Kitabu Zemmi'd-Dünya) Dünyanın zemmi ve misalleri hususunda pek çok ayet varid olmuştur. Kur'an'ı Kerim'in ayetlerin kahir ekseriyeti dünyanın zemmi ve insanların bakışlarını ondan çevirip ahirete yöneltmekle ile alakalıdır. Rivayet edilir ki Rasulullah (sav) ölü bir koyun leşinin yanında geçerken şöyle buyurmuştur:"Siz şu leşi, ehlinin gözünde kıymetsiz olarak mı görüyorsunuz?- Zaten kıymetsizliğinden dolayı sahipleri onu mezbeleliğe atmış!...- Nefsimi kudret elinde tutan Allah'a yemin ederim ki dünya Allah nezdinde, şu leşin sahipleri nezdinde kıymetsiz olduğundan daha kıymetsizdir. Eğer dünya Allah katında bir sivrisineğin kanadına eşit olsaydı Allah Teâlâ o dünyadan hiçbir kâfire bir yudum su dahi içirmezdi.