İktidarın Kolonyalitesi Avrupa-Merkezcilik ve Latin Amerika

Modern dünyanın gerçekten ne zaman ve nasıl başladığı sorusu sosyal bilimlerin en köklü tartışmalarından biridir. Perulu düşünür Aníbal Quijano, bu çarpıcı metninde modernitenin –Hegel’den Habermas’a klasik Avrupa-merkezli anlatıların ileri sürdüğünün aksine– Avrupa’nın içsel gelişiminin doğal bir sonucu değil, Amerika kıtasının sömürgeleştirilmesiyle kurulan küresel bir iktidar düzeninin ürünü olduğunu göstermektedir. İktidarın Kolonyalitesi, Avrupa-merkezcilik ve Latin Amerika, modern kapitalizmin görünmeyen temellerini açığa çıkaran güçlü bir teorik müdahale olarak yayınlandığı günden bu yana on binlerce atıf almış; dekolonyal çalışmalar alanında çığır açmıştır. Quijano’ya göre, modern dünya sistemi ekonomi, emek, bilgi ve kültür alanlarını birbirine bağlayan tarihsel bir tahakküm ağı üzerine kuruludur. Irk fikrinin küresel ölçekte toplumsal sınıflandırmanın merkezine yerleşmesi ve Avrupa-merkezci bilgi üretiminin evrensel norm hâline gelmesi bu düzenin en kalıcı miraslarıdır. Bugün küreselleşme, modernite ve Batı-dışı toplumların tarihsel deneyimleri üzerine yürütülen tartışmaların önemli bir bölümü Quijano’nun açtığı bu kavramsal vizyon çerçevesinde şekillenmektedir. Beyoğlu Kitabevi’nin Türkçeye kazandırdığı bu eser, moderniteyi yeniden sorgulamak isteyen okurlar için çağdaş sosyal teorinin ezber bozucu klasiklerinden biridir.