Çarlık ve Sovyet Dönemlerinde Rus Yahudileri İmparatorluktan Komünizme Din ve Millet Dönüşümü

Çarlık ve Sovyet Dönemlerinde Rus Yahudileri adlı bu kapsamlı çalışmasında Robert Weinberg, modernite yıllarından itibaren Yahudiler hakkında oluşan popüler ve resmî kanaatlerin neden ve nasıl şekillendiğini ve bu algıların İmparatorluk Rusyası’nın son yıllarında ve Sovyetler Birliği’nde uygulanan politikaları ne ölçüde belirlediğini inceliyor. Yahudilere yönelik maddi ve manevi politikaların dönüşümünü tezinin merkezine alan Weinberg, modern Rusya’nın geçirdiği süreçleri anlamak adına bu halk üzerinden güçlü bir tarihsel perspektif sunuyor.Weinberg, Rusya’daki “Yahudi Sorunu”nun -ve buna eşlik eden antisemitizmin- 18. yüzyılın sonlarında Polonya-Litvanya Birliği’nin bölünmesiyle yüz binlerce Yahudi’nin Rus Devleti’nin tebaası hâline gelmesi neticesinde doğduğunu ortaya koyuyor. Ayrıca, “Yahudi Sorunu” kavramının yalnızca siyasi bir tanım olmadığını; çoğunluğu Hristiyan olan toplumlara dinleri, kültürleri, yaşam biçimleri ve mesleki tercihleri nedeniyle uyum sağlamakta zorlandığı varsayılan Yahudilerin “farklı” ve “dışlanmış” bir topluluk olarak görülmesinin bir tezahürünü de içerdiğini ikna edici bir ustalıkla gösteriyor.Eser, bu algıyla ilişkilendirilen özellikleri dinî, kültürel, sosyoekonomik ve siyasi olmak üzere dört temel başlık altında ele alıyor; pogromlar ve Yerleşim Bölgesi uygulaması dâhil, Rusya’daki Yahudi tarihini özellikle vatandaşlık hakları, sanayileşmenin etkileri, sosyalist devletin yükselişi ve yeni siyasal ideolojilerin yayılması bağlamında tahlil ediyor. Kapsadığı tüm dönemlere ait zengin görsel ve yazılı kaynaklara başvuran bu eser, Yahudiler ve Yahudilik hakkında yerleşik ve basmakalıp kabulleri sorgularken, tarihin tozlu sayfalarında kalmış gerçekleri ve “doğru bilinen yanlışları” da titizlikle gün yüzüne çıkarıyor.